Anksiyete Bozukluğu Nedir?
Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB), DSM-5 sınıflandırmasına göre en az altı ay süreyle gözlenen, kontrol edilmesi güç ve yaygın bir endişe örüntüsüyle karakterize bir anksiyete bozukluğudur. Tanı için aşırı endişeye ek olarak huzursuzluk, kolay yorulma, konsantrasyon güçlüğü, sinirlilik, kas gerginliği ve uyku düzeninde bozulma belirtilerinden en az üçünün eşlik etmesi; tablonun günlük işlevsellikte klinik açıdan anlamlı bozulmaya yol açması gerekir.
Anksiyete bozuklukları toplum tabanlı çalışmalarda en sık görülen psikiyatrik tablolar arasında yer almaktadır. Türkiye'de yetişkin nüfusta yaygın anksiyete bozukluğunun yaşam boyu yaygınlığı yüzde dört ila yedi aralığında bildirilmekte; kadınlarda görülme sıklığı erkeklere kıyasla yaklaşık iki kat daha yüksek bulunmaktadır. Tablo çoğunlukla geç ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde başlar ve tedavi edilmediğinde kronik bir seyir izleme eğilimindedir.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale İsmetpaşa ofisinde yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu ve sosyal kaygı bozukluğu tanılı yetişkin danışanlarla Bilişsel Davranışçı Terapi çerçeveli bireysel psikoterapi süreci yürütülmektedir. APA ve NICE CG113 (2020) klinik kılavuzları YAB tedavisinde BDT yaklaşımını birinci basamak tedavi olarak önerir; süreç çoğunlukla 12-20 seans aralığında belirgin işlevsel iyileşme sağlar.
Belirtiler
Bilişsel
- Sürekli endişeli düşünceler
- Kötü bir şey olacağına dair önceden hissetme
- Konsantrasyon güçlüğü
- Kararsızlık
- Felaketleştirme
- Aşırı kontrol etme isteği
Bedensel
- Kalp çarpıntısı
- Nefes darlığı
- Baş ağrısı, baş dönmesi
- Midede gerginlik, bulantı
- Kas gerginliği
- Uyku güçlüğü
- Terleme, ellerin titremesi
Davranışsal
- Kaygı tetikleyen durumlardan kaçınma
- Sürekli güvence arama
- Kontrol davranışları
- Erteleme
- Sosyal ortamlardan geri çekilme
Nedenleri
Biyo-Psiko-Sosyal Model
Yaygın anksiyete bozukluğunun etiyolojisi biyopsikososyal model çerçevesinde çok faktörlü olarak değerlendirilir. Biyolojik düzlemde genetik yatkınlık belirleyici rol oynar; birinci derece akrabalarında anksiyete bozukluğu öyküsü bulunan bireylerde risk yaklaşık iki ila üç kat artar. Nörotransmitter sistemlerinde GABA, serotonin ve norepinefrin yolaklarındaki işlevsel dengesizlikler tabloyla ilişkilendirilmiş, tiroid hiperfonksiyonu ve kronik stres yanıtının düzensizlenmesi biyolojik risk taşıyıcısı olarak işlev görmektedir.
Psikolojik düzlemde "anksiyete duyarlılığı", "belirsizliğe tahammülsüzlük" ve "olumsuz problem yönelimi" gibi bilişsel-duygusal aracı değişkenler tablonun sürdürülmesinde merkezi rol oynar. Çocukluk döneminde aşırı koruyucu veya kontrolcü ebeveyn tutumu, erken yaşam dönemi belirsizlik deneyimleri ve düşük öz-yeterlik duygusu, yetişkinlikte anksiyete bozukluğu için psikolojik risk taşıyıcıları olarak tanımlanmaktadır.
Sosyal ve çevresel düzlemde kronik iş stresi, ekonomik güvencesizlik, ailedeki çatışma, yakın kayıplar ve sosyal destek ağının zayıflığı tetikleyici faktörler olarak işlev görür. Türkiye'de pandemi sonrası dönemde ekonomik kaygı ve toplumsal belirsizlikle ilişkili anksiyete belirti yaygınlığında artış raporlanmaktadır.
Tedavi Yöntemleri
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Yaygın anksiyete bozukluğunun psikoterapötik tedavisinde en geniş ampirik kanıt tabanına sahip yaklaşımdır. Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale ofisinde uygulanan BDT süreci; endişe günlüğü, bilişsel yeniden yapılandırma, belirsizliğe tahammül eğitimi, gevşeme teknikleri ve davranışsal denemelerle yapılandırılır. Süreç tipik olarak 12-20 seans aralığında belirgin iyileşme sağlar.
Şema Terapi
Çocukluktan beri süregelen, kişilik düzeyinde kökleşmiş "tehlikeye yatkınlık", "yetersizlik" ve "duygusal yoksunluk" şemalarının belirleyici olduğu kronik anksiyete tablolarında uygulanır. Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale ofisindeki klinik uygulamasında Şema Terapi, standart BDT sürecine yetersiz yanıt görülen vakalarda entegre yaklaşım olarak kullanılır.
Farmakoterapi (Psikiyatri Yönlendirmesi)
Şiddetli kaçınma, eşlik eden depresyon veya BDT sürecine yetersiz yanıt görülen vakalarda Çanakkale'deki psikiyatri uzmanlarıyla eş güdümlü olarak SSRI veya SNRI grubu antidepresan tedavisi planlanır. Psikoterapi ve farmakoterapinin kombinasyonu kronik vakalarda nüks oranını anlamlı biçimde düşürmektedir.
Çanakkale'de Anksiyete Bozukluğu Tedavisi
Çanakkale İsmetpaşa Mahallesi'ndeki klinik psikoloji ofisinde yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluğu, sosyal kaygı bozukluğu ve spesifik fobi tanılı yetişkin danışanlarla bireysel psikoterapi süreci yürütülmektedir. Klinik yaklaşım, kanıt tabanlı BDT protokolü çerçevesinde yapılandırılmıştır.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN, çocukluk dönemi yaşam deneyimlerinin belirleyici olduğu kronik veya tekrarlayıcı anksiyete tablolarında Şema Terapi yaklaşımını entegre etmektedir. Eşlik eden majör depresif bozukluk, ağır işlev kaybı veya yetersiz tedavi yanıtı görülen vakalarda Çanakkale'deki psikiyatri uzmanlarıyla eş zamanlı farmakoterapi planlanır.
Çanakkale'de anksiyete için psikolog desteği arayışındaki yetişkinler, Bireysel Terapi sayfasından klinik kapsam ve sürecin tipik akışı hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşabilir. Randevu talepleri web sitesindeki iletişim formu, telefon veya WhatsApp üzerinden iletilebilir; talepler ortalama 24 saat içinde yanıtlanır.
Kaynaklar
- American Psychiatric Association (2013). DSM-5 — Anxiety Disorders — bağlantı
- NICE (2020). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113) — bağlantı
- Türk Psikologlar Derneği (2018). Anksiyete Bozuklukları Klinik Kılavuz — bağlantı
- Hofmann S.G. et al. (2012). The Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy: A Review of Meta-analyses — bağlantı
Son güncelleme:
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik destek yerine geçmez. Yaşadığınız durumla ilgili tıbbi tavsiye için bir uzmanla görüşmeniz önerilir.
