Çocukluk Çağı Kaygı Bozuklukları Nedir?
Çocukluk çağı kaygı bozuklukları, DSM-5 sınıflandırmasında ayrılma kaygısı bozukluğu, seçici konuşmazlık, spesifik fobiler, sosyal kaygı bozukluğu ve yaygın anksiyete bozukluğu olarak yer alır. Bu tablolar çocuklukta en sık görülen psikiyatrik tablolar arasındadır; tedavi edilmediğinde okul performansı, akran ilişkileri ve aile içi iletişimde anlamlı bozulmaya yol açar ve yetişkinlikte kaygı bozuklukları için bağımsız bir risk taşıyıcısı oluşturur.
Toplum tabanlı çalışmalarda çocukluk dönemi kaygı bozukluklarının yaygınlığı yüzde on ile on beş aralığında bildirilmektedir. Çocukluk çağında kaygı, yetişkinlerden farklı olarak çoğunlukla doğrudan "endişeliyim" ifadesiyle değil; davranışsal değişiklikler (geri çekilme, agresif tepkiler), bedensel belirtiler (karın ağrısı, baş ağrısı), uyku güçlükleri, okul reddi ve regresyon (eski gelişimsel evreye dönme) ile ifade bulur.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale İsmetpaşa ofisinde 6-12 yaş aralığındaki çocuklarda kaygı bozuklukları için Kendall'ın (2006) "Coping Cat" protokolü ve NICE (2014) çocuk anksiyete kılavuzu çerçevesinde klinik psikoterapi süreci yürütülmektedir. Çocukla yapılan görüşmeler oyun temelli ve bilişsel-davranışçı bileşenlerin entegrasyonu ile yapılandırılmakta; ebeveyn psikoeğitimi paralel oturum formatında sürdürülmektedir.
Belirtiler
Bilişsel
- Annem başına kötü bir şey gelecek düşüncesi
- Yeni durumlardan korku
- Yapamayacağım inancı
- Mukemmeliyetçi düşünce kalıpları
- Sürekli güvence arama
Bedensel
- Karın ağrısı (özellikle okul sabahları)
- Baş ağrısı
- Bulantı, kusma
- Uyku güçlüğü, kâbuslar
- Tırnak yeme, saç çekme
Davranışsal
- Okula gitmek istememe
- Birincil bakım vereninden ayrılamama
- Sosyal etkinliklerden kaçınma
- Yatağa yalnız yatamama
- Sürekli sorular
Nedenleri
Biyo-Psiko-Sosyal Model
Çocukluk çağı kaygı bozukluklarının biyolojik düzleminde mizaç yatkınlığı belirleyicidir; "davranışsal ketlenme" mizacı gösteren bebeklerde çocukluk ve ergenlikte kaygı bozukluğu gelişme riski belirgin biçimde artmaktadır. Genetik yatkınlık, ailede kaygı bozukluğu öyküsü ve nörobiyolojik düzeyde amigdala duyarlılığı temel biyolojik risk taşıyıcıları arasında yer alır.
Psikolojik düzlemde çocukluk çağı kaygısı için belirleyici aracı değişkenler; çocuğun bilişsel kapasitesinin somut işlemler düzeyinde olması nedeniyle belirsizliği yönetme güçlüğü, tehdit algısının yüksekliği ve baş etme repertuarının henüz sınırlı olmasıdır. Erken yaşam dönemi bağlanma örüntüleri, özellikle güvensiz ve dağınık bağlanma stilleri, çocukluk kaygısı için psikolojik risk taşıyıcısı oluşturur.
Sosyal ve çevresel düzlemde aşırı koruyucu veya kontrolcü ebeveyn tutumu, ebeveynin kendi kaygı örüntüsünü çocuğa modellemesi, kronik aile içi çatışma, ebeveyn boşanması, kardeş doğumu, taşınma, okul değişimi ve travmatik yaşam olayları çocukluk kaygısı için belirleyici tetikleyici faktörlerdir. Akran zorbalığı ve sosyal medyaya erken dönemde yoğun maruziyet ek risk taşıyıcıları olarak raporlanmaktadır.
Tedavi Yöntemleri
Çocuk için Bilişsel Davranışçı Terapi — Coping Cat Protokolü
Kendall'ın (2006) geliştirdiği "Coping Cat" programı, çocukluk çağı kaygı bozuklukları için en geniş ampirik kanıt tabanına sahip BDT protokolüdür. Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale ofisinde uygulanan süreç; korkulan durumların FEAR planı (Feeling frightened? Expecting bad things? Attitudes & actions? Results & rewards?) çerçevesinde ele alınması, kademeli maruz bırakma ve duygu düzenleme egzersizleriyle yapılandırılır.
Yapılandırılmış Oyun Temelli Yaklaşım
Küçük yaş grubunda (6-9 yaş) çocuğun ifade dili oyun olduğu için terapötik süreç oyun zemininde ilerler. Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale klinik uygulamasında yapılandırılmış oyun teknikleri bilişsel-davranışçı çerçeveye entegre edilerek korku temalı oyunlar, kahraman karakterlerle problem çözme senaryoları ve duygu kartlarıyla çalışma süreç içeriğinde yer alır.
Ebeveyn Psikoeğitimi ve Paralel Aile Görüşmeleri
Çocukluk kaygı bozukluklarında ebeveynin tepkisi sürecin başarısı için belirleyici bir faktördür. Aşırı güven verme, "kurtarma" davranışları ve çocuğun kaçınmasına onay verme örüntüleri tablonun sürdürücüsü olarak işlev görür. Ebeveyn psikoeğitimi paralel oturum formatında sürdürülerek aile aileye yapılandırılmış destek davranışları kazandırılır.
Çanakkale'de Çocukluk Çağı Kaygı Bozuklukları Tedavisi
Çanakkale İsmetpaşa Mahallesi'ndeki klinik psikoloji ofisinde 6-12 yaş aralığındaki çocuklarda kaygı bozuklukları için klinik psikoterapi süreci yürütülmektedir. Klinik kapsam ayrılma kaygısı bozukluğu, spesifik fobiler (karanlık korkusu, hayvan fobileri, okul reddi gibi), sosyal kaygı bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve seçici konuşmazlık tablolarını içermektedir.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN, çocukluk kaygı bozukluklarında aileyi sürecin ayrılmaz parçası olarak ele alır; ebeveyn psikoeğitimi ve ebeveynlik becerileri çalışması paralel oturum formatında yürütülür. Tüm süreç Türk Psikologlar Derneği çocuk ve ergenle çalışma yönergesi ile 6698 sayılı KVKK çerçevesinde sürdürülür.
Çanakkale'de 6-12 yaş çocuğunda kaygı için psikolog desteği arayışındaki aileler, Çocuk ve Ergen Terapisi hizmet sayfasından sürecin tipik akışı ve klinik kapsam hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşabilir. Randevu talepleri web sitesindeki iletişim formu, telefon veya WhatsApp üzerinden iletilebilir.
Kaynaklar
- APA (2013). DSM-5 — Anxiety Disorders in Children
- Kendall P.C. (2006). Coping Cat: A CBT for Anxious Children
- NICE (2014). Anxiety disorders in children: management
- Türk Psikologlar Derneği. Çocuk-Ergen Klinik Kılavuz
Son güncelleme:
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik destek yerine geçmez. Yaşadığınız durumla ilgili tıbbi tavsiye için bir uzmanla görüşmeniz önerilir.
