Ergen Davranış Problemleri Nedir?
Ergenlik dönemi (12-18 yaş aralığı), bedensel, bilişsel, duygusal ve sosyal düzlemlerde hızlı dönüşümlerin yaşandığı gelişimsel bir geçiş evresidir. Bu dönemde ortaya çıkan kimlik arayışı, otoriteyle yeniden tanımlanan ilişki ve akran grubunun belirleyici hâle gelmesi, bir yandan sağlıklı bir gelişimsel sürecin yansımalarıyken bir yandan da klinik düzeyde davranış sorunları için risk dönemini oluşturur.
Ergen davranış sorunları çoğunlukla farklı klinik tabloların görünür belirtileri olarak ortaya çıkar: majör depresif bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, karşıt olma karşı gelme bozukluğu, davranım bozukluğu, yeme bozuklukları, kaygı kökenli okul reddi ve madde kullanım örüntüleri. Türkiye'de yapılan toplum tabanlı çalışmalarda ergen yaş grubunda en az bir psikiyatrik tablo görülme yaygınlığı yüzde on beş ile yirmi aralığında bildirilmektedir.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale İsmetpaşa ofisinde 12-18 yaş aralığındaki ergenlere yönelik klinik psikoterapi süreci yürütülmektedir. Klinik yaklaşım, NICE NG134 (2019) ve TADS (2007) çalışmalarında ergen tablolarında kanıt tabanlı olarak doğrulanmış Bilişsel Davranışçı Terapi çerçevesinde yapılandırılmaktadır. Süreçte ergene mahremiyet alanı tanınmakta, aile aralıklı bilgilendirme görüşmelerinde sürece dahil edilmektedir.
Belirtiler
Bilişsel
- Kimse beni anlamıyor düşüncesi
- Karamsar duygu durumu
- Konsantrasyon güçlüğü
- Akademik düşüş
- Ben kimim kimlik soruları
Bedensel
- Yorgunluk
- Uyku düzeni bozulması
- İştah değişiklikleri
- Hijyen ihmali
Davranışsal
- Akademik performansta düşüş
- Sosyal geri çekilme veya akran çevresinin tamamen değişmesi
- Riskli davranışlar (alkol, sigara, kaçma)
- Aile içinde sürekli çatışma
- Aşırı dijital tüketim
- Kendine zarar verme davranışları
Nedenleri
Biyo-Psiko-Sosyal Model
Ergen davranış sorunlarının biyolojik düzleminde puberte sürecindeki hormonal değişimler, beyin gelişiminde prefrontal kortikal olgunlaşmanın gecikmesi (limbik-prefrontal asimetri) ve dürtü kontrol mekanizmalarının henüz yapılanmakta olması belirleyici rol oynar. Genetik yatkınlık, ailede psikiyatrik tablo öyküsü ve uyku düzenindeki ergenlik dönemine özgü değişimler ek biyolojik risk taşıyıcıları arasında yer alır.
Psikolojik düzlemde kimlik gelişimi, akran ilişkilerinde kabul arayışı ve özerklik talebi gelişimsel olarak normaldir; ancak bu süreçlerin işlevsel olmayan baş etme örüntüleriyle (kaçınma, sosyal geri çekilme, agresif yanıt, internet veya oyun aşırı kullanımı) sürdürülmesi klinik tabloya zemin hazırlar. Erken çocukluk dönemine ait şema örüntüleri (terk edilme, yetersizlik, sosyal izolasyon) ergenlikte yeniden aktive olabilir.
Sosyal ve çevresel düzlemde aile içi çatışma, ebeveyn boşanması, kayıp, akran zorbalığı, sosyal medya temelli karşılaştırma ve performans baskısı, kronik akademik baskı ve travmatik yaşam olayları ergen davranış sorunları için belirleyici tetikleyici faktörlerdir. Türkiye'de LGS ve YKS gibi yüksek tempolu sınav sistemleri ergen popülasyonunda ek stres yükü oluşturmaktadır.
Tedavi Yöntemleri
Ergen için Bilişsel Davranışçı Terapi (Adolescent CBT)
TADS (2007) çalışması ve sonraki klinik araştırmalar, BDT'nin ergen depresyonu, anksiyete bozuklukları ve davranış sorunlarında kanıt tabanlı birinci basamak yaklaşım olduğunu ortaya koymaktadır. Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale ofisinde uygulanan ergen BDT süreci; psikoeğitim, davranışsal aktivasyon, bilişsel yeniden yapılandırma, problem çözme becerileri ve duygu düzenleme eğitimi bileşenleriyle yapılandırılır.
Aile Bilgilendirme Görüşmeleri
Ergen psikoterapisinde aile, terapötik sürecin ayrılmaz bir parçasıdır; ancak ergene mahremiyet alanı tanınması klinik açıdan zorunludur. Klinik Psikolog Duygu ENGİN'in Çanakkale klinik uygulamasında ebeveynler aralıklı bilgilendirme görüşmelerinde sürece dahil edilmekte, ergenle yapılan birebir seansların içeriği güvenlik kapsamı dışında paylaşılmamaktadır.
Psikiyatri Yönlendirmesi (Endikasyon Halinde)
Ağır depresif bozukluk, intihar düşüncesi varlığı, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu netleşen vakalar, yeme bozuklukları veya psikoz şüphesi durumlarında Çanakkale'deki çocuk-ergen psikiyatri uzmanlarına başvurulması önerilir; psikoterapi süreci farmakoterapi ile eş güdümlü olarak yürütülebilir.
Çanakkale'de Ergen Davranış Problemleri Tedavisi
Çanakkale İsmetpaşa Mahallesi'ndeki klinik psikoloji ofisinde 12-18 yaş aralığındaki ergenlerle bireysel psikoterapi süreci yürütülmektedir. Klinik kapsam; ergen depresyonu, kaygı bozuklukları, sosyal kaygı, sınav kaygısı, akran ilişkileri güçlükleri, kimlik arayışı dönemine eşlik eden tablolar, okul reddi, ebeveyn boşanması sürecine uyum ve travmatik yaşam olayları sonrası tepkilerle başvuruları içerir.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN, ergen psikoterapisinde aile içi iletişimin ve ebeveynlik becerilerinin de değerlendirildiği bütüncül bir klinik formülasyon oluşturur. Aile aralıklı bilgilendirme görüşmelerinde sürece dahil edilmekte; ergenle yapılan görüşmelerin içeriği güvenlik istisnaları dışında gizli tutulmaktadır. Şiddetli klinik tablolarda Çanakkale'deki çocuk-ergen psikiyatri uzmanlarıyla eş güdümlü çalışma yürütülür.
Çanakkale'de 12-18 yaş ergeni için psikolog desteği arayışındaki aileler, Çocuk ve Ergen Terapisi hizmet sayfasından sürecin tipik akışı ve klinik kapsam hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşabilir. Randevu talepleri web sitesindeki iletişim formu, telefon veya WhatsApp üzerinden iletilebilir.
Kaynaklar
- APA (2013). DSM-5 — Adolescent Disorders Section
- NICE (2019). Depression in children and young people (NG134)
- TADS Team (2007). The Treatment for Adolescents with Depression Study
- Türk Psikologlar Derneği. Ergenlik Dönemi Klinik Kılavuz
Son güncelleme:
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik destek yerine geçmez. Yaşadığınız durumla ilgili tıbbi tavsiye için bir uzmanla görüşmeniz önerilir.
