Özgüven ve Kişisel Sınırlar

Özgüven ve Kişisel Sınırlar Nedir?

Özgüven ve Kendilik Algısı

Özgüven, kişinin kendisine, kararlarına, becerilerine ve yaşam içinde karşılaştığı durumlarla baş edebilme kapasitesine dair geliştirdiği içsel güven duygusudur. Özgüven yalnızca “kendini güçlü göstermek” ya da her durumda emin olmak anlamına gelmez; kişinin eksikleriyle, güçlü yönleriyle, hata yapabilme ihtimaliyle ve gelişmeye açık taraflarıyla kendini daha gerçekçi biçimde değerlendirebilmesiyle ilişkilidir.

Kendilik algısı ise kişinin “Ben nasıl biriyim?”, “Neye değerim?”, “Başkaları beni nasıl görüyor?”, “Kendimi ne kadar yeterli hissediyorum?” gibi sorulara iç dünyasında verdiği yanıtlarla şekillenir. Kişi kendini sürekli yetersiz, değersiz ya da başkalarının onayına bağlı hissediyorsa; karar almakta, kendini ifade etmekte, sosyal ilişkilerde görünür olmakta ya da ihtiyaçlarını dile getirmekte zorlanabilir.

Sınır, kişinin kendi duygularını, ihtiyaçlarını, zamanını, bedenini, düşüncelerini ve kişisel alanını koruyabilme biçimi olarak düşünülebilir. Sınır koymak ise karşı tarafı kırmak ya da uzaklaştırmak anlamına gelmez; kişinin neye ihtiyacı olduğunu fark etmesi, kendisi için uygun olanı ifade edebilmesi ve ilişkilerde daha dengeli bir alan oluşturabilmesiyle ilgilidir. Sağlıklı sınırlar, hem kişinin kendini korumasına hem de ilişkilerde daha açık ve güvenli bir iletişim kurulmasına katkı sağlayabilir.

Özgüven ve sınır koyma süreçleri çoğu zaman kişinin yaşam öyküsü, erken dönem ilişki deneyimleri, aile tutumları, eleştirilme ya da onaylanma biçimleri ve sosyal çevresiyle birlikte şekillenebilir. Bu nedenle özgüvenle ilgili zorlanmalar yalnızca kişinin “kendine güvenmemesi” olarak değil; kendini nasıl gördüğü, ihtiyaçlarını nasıl ifade ettiği ve ilişkilerde kendini nasıl konumlandırdığıyla birlikte ele alınmalıdır.

Çanakkale’de özgüven, kendilik algısı, özdeğer ve sınır koyma süreçleri üzerine hazırlanan bu bilgilendirici içerik, psikolojik süreçlere dair genel bir çerçeve sunmayı amaçlamaktadır. Her bireyin kendini değerlendirme ve ilişkilerde sınır oluşturma biçimi farklıdır.

Nedenleri

Biyo-Psiko-Sosyal Model

Özgüven ve Kendilik Algısını Neler Etkileyebilir?

Özgüven ve kendilik algısı çoğu zaman tek bir nedene bağlı olarak şekillenmez. Kişinin çocukluktan itibaren aldığı geri bildirimler, aile ilişkileri, kabul edilme ve değer görme deneyimleri, sosyal çevresi, başarı ve başarısızlık yaşantıları, eleştirilme biçimi ve kendisiyle ilgili geliştirdiği düşünceler bu süreci etkileyebilir.

Hümanistik yaklaşıma göre kişinin kendini değerli ve kabul edilmiş hissetmesi, benlik algısının gelişiminde önemli bir yer tutar. Kişi yalnızca başarılı olduğunda, uyumlu davrandığında ya da başkalarının beklentilerini karşıladığında değer gördüğünü hissederse, zamanla kendi ihtiyaçlarını geri planda bırakabilir ve kendisini daha koşullu bir değer algısı üzerinden değerlendirebilir.

Sosyal bilişsel yaklaşıma göre özgüvenle ilişkili önemli kavramlardan biri öz-yeterliktir. Öz-yeterlik, kişinin belirli durumlarla baş edebilme ve bir davranışı gerçekleştirebilme kapasitesine dair inancıdır. Kişi geçmiş deneyimlerinde sık sık yetersiz hissettiğinde, başarısızlıklarını kendiliğine mal ettiğinde ya da çevresinden destekleyici geri bildirimler alamadığında, yeni durumlar karşısında kendine güvenmekte zorlanabilir.

Bağlanma kuramı açısından bakıldığında ise erken dönem ilişkilerde çocuğun kendini güvende, görülmüş ve değerli hissetmesi; ilerleyen yaşlarda kendilik algısı, ilişkilerde güven duygusu ve sınır koyma biçimi üzerinde etkili olabilir. Kişi ilişkilerde reddedilmekten, eleştirilmekten ya da yalnız kalmaktan fazla kaygı duyduğunda, kendi ihtiyaçlarını ifade etmekte veya sınırlarını korumakta zorlanabilir.

Bu nedenle özgüven ve kendilik algısı; kişinin yaşam öyküsü, ilişkileri, kendisine dair inançları, öz-yeterlik algısı, sınırları ve sosyal deneyimleriyle birlikte ele alınmalıdır. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; herhangi bir sağlık hizmetine yönlendirme amacı taşımaz .Bu içerik, Çanakkale psikolog, özgüven, kendilik algısı ve bireysel terapi sürecine ilişkin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; herhangi bir sağlık hizmetine yönlendirme amacı taşımaz.