Panik Atak ve Panik Bozukluğu Nedir?
Panik atak, ani başlangıçlı, dakikalar içinde tepe yoğunluğa ulaşan ve genellikle 5-20 dakika içinde sonlanan akut bir korku epizodudur. DSM-5 sınıflandırmasına göre tanı için kalp çarpıntısı, terleme, titreme, nefes darlığı, boğulma hissi, göğüs ağrısı, bulantı, baş dönmesi, depersonalizasyon-derealizasyon, kontrol kaybı korkusu, ölüm korkusu, parestezi ve termoregülasyon değişiklikleri arasından en az dört semptomun bulunması gerekir.
Tek başına bir panik atak yaşamak klinik bir tanı anlamına gelmez; toplum tabanlı çalışmalarda yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde otuzunun yaşamı boyunca en az bir panik atak deneyimlediği bildirilmektedir. Panik bozukluğu tanısı; tekrarlayan beklenmedik panik atakların varlığı, ataklara ilişkin sürekli endişe (beklenti kaygısı) ve uyumsuz davranışsal değişikliklerin (örneğin atak yaşanan ortamlardan kaçınma) en az bir ay süreyle devam etmesi durumunda konulur. Türkiye’de panik bozukluğu yaşam boyu yaygınlığı yüzde iki ila dört aralığındadır.
Klinik Psikolog Duygu ENGİN’in Çanakkale İsmetpaşa ofisinde panik atak ve panik bozukluğu tanılı yetişkin danışanlarla panik odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi protokolü çerçevesinde bireysel psikoterapi süreci yürütülmektedir. APA ve NICE CG113 (2020) klinik kılavuzları panik bozukluğunda BDT yaklaşımını birinci basamak tedavi olarak önerir; süreç çoğunlukla 12-16 seans aralığında atak sıklığı ve şiddetinde belirgin azalma sağlar.
Belirtiler
Bilişsel
- Kalp krizi geçiriyorum düşüncesi
- Kontrolümü kaybediyorum hissi
- Gerçeklikten kopma hissi
- Yeni atak yaşama korkusu
Bedensel
- Kalp çarpıntısı
- Nefes darlığı, boğulma hissi
- Göğüs ağrısı
- Baş dönmesi
- Ellerde uyuşma
- Terleme
- Mide bulantısı
- Titreme
Davranışsal
- Atak yaşadığı yer ve durumlardan kaçınma
- Tek başına dışarı çıkmama
- Yanında güvenlik nesnesi taşıma
- Sosyal etkinliklerden geri çekilme
Nedenleri
Biyo-Psiko-Sosyal Model
Panik bozukluğu biyopsikososyal model çerçevesinde değerlendirilen çok faktörlü bir psikopatolojidir. Biyolojik düzlemde genetik yatkınlığın belirleyici rolü ortaya konmuştur; birinci derece akrabalarında panik bozukluğu öyküsü bulunan bireylerde risk yaklaşık dört ila sekiz kat artmaktadır. Tiroid işlev bozuklukları, mitral valv prolapsusu, kafein ve uyarıcı madde kullanımı panik atakları tetikleyebilen biyolojik faktörler arasındadır.
Psikolojik düzlemde “anksiyete duyarlılığı” kavramı merkezi rol oynar. Bedensel duyumların tehdit olarak yorumlandığı bilişsel şema — örneğin kalp atış hızındaki bir artışın “kalp krizi” olarak okunması — atak döngüsünün başlatıcı tetikleyicisi olarak işlev görür. İlk panik atağın ardından gelişen “yine olur mu” beklenti kaygısı ve atak yaşanan ortamlardan kaçınma davranışları, panik bozukluğunun yerleşmesinde belirleyici psikolojik mekanizmalardır.
Sosyal ve çevresel düzlemde yoğun stresli yaşam dönemleri (kayıp, ayrılık, ekonomik kriz, iş değişikliği), kronik uyku yoksunluğu, aşırı kafein tüketimi ve düzensiz yaşam koşulları tetikleyici faktörler olarak işlev görür. Türkiye’de büyükşehir yaşamına özgü trafik stresi ve iş yoğunluğu, panik bozukluğu için zemin hazırlayan en sık sosyal etmenler arasında raporlanmaktadır.
Tedavi Yöntemleri
Panik Odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)
Panik bozukluğunun psikoterapötik tedavisinde en geniş ampirik kanıt tabanına sahip yaklaşımdır. Klinik Psikolog Duygu ENGİN’in Çanakkale ofisinde uygulanan panik odaklı BDT süreci; panik fizyolojisi psikoeğitimi, bedensel duyumlara aşamalı maruz bırakma (interoseptif maruz bırakma), bilişsel yeniden yapılandırma ve agorafobik kaçınmaya in vivo maruz bırakma teknikleri çerçevesinde yapılandırılır. Süreç genellikle 12-16 seansta tamamlanır.
APA ve NICE CG113 (2020) klinik kılavuzlarında panik bozukluğu için birinci basamak psikoterapötik müdahale olarak önerilmektedir (Barlow, 2014).
Farmakoterapi (Psikiyatri Yönlendirmesi)
Atak sıklığı ve şiddetinin yüksek olduğu, BDT sürecine yetersiz yanıt görülen veya eşlik eden depresyon tablolarında Çanakkale’deki psikiyatri uzmanlarıyla işbirliği içinde farmakoterapi planlanır. SSRI grubu antidepresanlar uzun vadeli birinci basamak farmakoterapi tercihidir.
SSRI ve BDT kombinasyonu monoterapiye üstünlük göstermektedir (NICE CG113, 2020).
Çanakkale'de Panik Atak ve Panik Bozukluğu Tedavisi
Çanakkale İsmetpaşa Mahallesi’ndeki klinik psikoloji ofisinde panik atak ve panik bozukluğu başvurularında bireysel psikoterapi süreci yürütülmektedir. Klinik yaklaşım, panik odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi protokolü çerçevesinde yapılandırılmıştır; interoseptif ve in vivo maruz bırakma teknikleri sürecin temel bileşenlerini oluşturur. Tipik süreç 12-16 seansta tamamlanır.
İlk kez yaşanan akut göğüs ağrısı, sol kola yayılan ağrı veya nörolojik semptomlar varlığında, psikoterapi sürecinden önce kardiyoloji ve nöroloji değerlendirmesi ile organik etiyolojinin dışlanması esastır. Acil tıbbi durumlarda 112 Acil Sağlık Hattı’na başvuru önceliklidir. Atak sıklığının çok yüksek olduğu vakalarda Çanakkale’deki psikiyatri uzmanlarıyla eş zamanlı farmakoterapi planlanabilir.
Çanakkale’de panik atak için psikolog desteği arayışındaki yetişkinler, Bireysel Terapi sayfasından klinik kapsam ve sürecin tipik akışı hakkında ayrıntılı bilgiye ulaşabilir. Randevu talepleri web sitesindeki iletişim formu, telefon veya WhatsApp üzerinden iletilebilir; talepler ortalama 24 saat içinde yanıtlanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Çanakkale’de panik atak için psikolog desteği nasıl alınır?
Klinik Psikolog Duygu ENGİN’in Çanakkale İsmetpaşa ofisinde panik atak ve panik bozukluğu için panik odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi süreci yürütülmektedir. Randevu için web sitesindeki iletişim formu, telefon veya WhatsApp kullanılabilir; talepler ortalama 24 saat içinde yanıtlanır.
Panik atak tehlikeli midir?
Hayır. Panik atak yoğun rahatsızlık verici bir deneyim olmakla birlikte fizyolojik olarak tehlikeli değildir ve 5-20 dakika içinde kendiliğinden sonlanır. Ancak ilk kez yaşanan akut göğüs ağrısı veya nörolojik belirtilerde organik etiyolojinin dışlanması için hekim değerlendirmesi gereklidir.
Panik atak ne kadar sürede geçer?
Tek bir panik atak genellikle 5-20 dakika içinde kendiliğinden sonlanır; en yoğun nokta ilk 10 dakikadır. Atak sırasında oturup tehlike olmadığını hatırlamak, kontrollü diyafram nefesi (4 saniye al, 4 saniye tut, 6 saniye ver) ve çevredeki nesnelere odaklanma süreyi kısaltır.
Panik atak için ilaç şart mı?
Hafif-orta vakalarda panik odaklı Bilişsel Davranışçı Terapi tek başına yeterli olabilmektedir. Atak sıklığının yüksek olduğu, eşlik eden depresyonun bulunduğu veya BDT sürecine yetersiz yanıt görülen tablolarda psikiyatri konsültasyonuyla SSRI grubu antidepresan eklenebilir.
Panik atak ile kalp krizini nasıl ayırt edebilirim?
Kesin ayırım klinik değerlendirme gerektirir. İlk kez yaşanan akut göğüs ağrısı, sol kola yayılan ağrı veya 20 dakikadan uzun süren atak deneyimlerinde hastane acil servisine başvuru önceliklidir. Kardiyolojik tanı dışlandıktan sonra panik bozukluğu için psikoterapi sürecine geçilir.
Kaynaklar
Son güncelleme:
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve profesyonel psikolojik destek yerine geçmez. Yaşadığınız durumla ilgili tıbbi tavsiye için bir uzmanla görüşmeniz önerilir.
